Osmanlı Değil Asıl Adı Devlet-i Aliyye'di - Devlet-i Aliyye'den Türkiye'ye
Prof. Dr. İlber Ortaylı'nın "Osmanlı diye bir millet yoktur. Osmanlıca bir dil değil, bürokrat jargonudur." sözünden hareketle, ecdadımızın kurmuş ve uzun yıllar boyunca bu topraklara hükmetmiş olduğu Devlet-i Aliyye, yani şimdiki bilinen adıyla Osmanlı Devleti'nin adını ve bu adın nerede ve nasıl kullanıldığını açıklayalım ve az bilinen doğrulara bir göz atalım.
"OSMANLI" İSMİ İLK DEFA NE ZAMAN KULLANILDI
Bizim “Osmanlı” dediğimiz devlet, resmî ad olarak hiçbir zaman “Osmanlı Devleti”, “Osmanlı İmparatorluğu” gibisinden içerisinde “Osmanlı” kelimesinin geçtiği bir isim kullanmamıştır;
Devletin resmî ismi asırlar boyunca “DEVLET-İ ALİYYE” yani “BÜYÜK DEVLET” olmuştur!
Türk tarihinde aslında sadece iki devlet vardır: “Doğu” ve “Batı” Türk Devletleri...
“Doğu Türk Devleti” Göktürkler’den başlar, Timur, Bâbür, Altınordu ve diğerleri ile devam eder.
Batı’ya doğru ilerleyen Türkler de gittikleri yerlerde kendi devletlerini kurmuşlardır,
Selçuklu ve Osmanlı İmparatorlukları ile Türkiye Cumhuriyeti de “Batı Türk Devletleri”dir.
HANEDAN İSMİ GELENEĞİ
Tarihteki Türk Devletleri, yani Cumhurbaşkanlığı Forsu’nda da yeralan 16 devlet, “Doğu” ve “Batı” Türk Devletleri’nin devamlılık esası dahilindeki yeni şekilleridir.
Yıkılan bir devletin yerine derhal yenisi kurulmuş,
Türkçe günlük konuşmada devletten bahsedilirken o kurucusunun yahut idarecisi olan hanedanın ismi ile söylenmesi gelenek olduğu için herbiri başka isimler almıştır.
“Osmanlı” sözü de bu geleneğin devamıdır,
yani devletten kurucusu ve asırlar boyunca idarecisi olan hanedanın adı ile bahsedilmesinin örneğidir.
RESMİ İSİM, BUDUR!
İmparatorluk isim olarak daima “Devlet-i Aliyye” terkibini kullanmıştır ama son zamanlarında nâdiren de olsa terkibin sonuna “Osmaniye” kelimesi de ilâve edilmiş ve “Devlet-i Aliyye-i Osmaniye” hâlini almış ama resmî isimde bir değişiklik olmamış,
her zaman “Devlet-i Aliyye” olarak kalmıştır.
“Osmaniye” sözüne özellikle 19. asrın ikinci yarısından itibaren rastlanır,
Bazı Türkçe belgelerde de bu şekilde geçer ama uluslararası yazışmalarda ve yabancı memleketler ile yapılan anlaşmaların Türkçe tercümelerinde, yani resmiyette daima “Devlet-i Aliyye” vardır.
Peki, devletin Türkçesi bu şekilde olan ismi yabancı yayınlarda, belgelerde, yazışmalarda, vesairede nasıl geçiyordu?
Bilmeyenler belki şaşıracaklardır ama Batı dünyası “Devlet-i Aliyye” karşılığı olarak her zaman “Türkiye”yi kullanmıştır!
Devletin ismi yazıldığı batı diline göre “Turquie”, “Turkey” yahut “Turchia” veya “Türkei” olmuş, imparatorluktan bahsedildiğinde de “Türk İmparatorluğu” denmiştir.
Abraham Ortelius’un 1579’da Anvers’te basılan haritası.
Altta “Türk İmparatorluğu” yazıyor.
Alakalı İçerikler
-
James Baldwin'in Sivil Haklar Mirası Sinemada Yeniden Canlanıyor 4 Gün önce
Criterion Collection, James Baldwin'in 1982 yapımı belgeselini restore ederek ırkçılık ve politik tarih arasındaki bağı gün yüzüne çıkarıyor
-
Türkiye'nin Sofralarındaki Bölgesel Lezzet Haritası 6 Gün önce
Türk mutfağının zenginliği, coğrafyadan iklime her bölgenin kendine özgü tatlarını nasıl yarattığını gösteriyor.
-
Japon Belgesel Sinemasında Hara ve Kobayashi Etkisi 6 Gün önce
Criterion Collection, Kazuo Hara ve Sachiko Kobayashi’nin beş radikal belgeselini arşivine ekleyerek Japon sinema tarihine ışık tutuyor
-
Belgeselde İşçi Grevinin Yüzü Olmak 1 Hafta önce
Barbara Kopple'ın American Dream'i, Hormel Foods grevini kamerayla belgeleyerek emeğin ve bölünmenin çarpıcı portresini sunuyor
-
Anadolu Uygarlıkları 1 Hafta önce
Anadolu'nun zengin tarihi ve uygarlıkları hakkında bilgi
-
Yazılımda ve Tarihteki İlk Bug ve Debug Kavramının Doğuşu 3 Hafta önce
Tarihteki İlk Yazılım Bug’ı Neydi? 1947’deki Güve Olayının Hikâyesi, Tarihteki ilk bilgisayar bug’ı gerçekten bir yazılım hatası mıydı? 1947’de Harvard Mark II bilgisayarında bulunan güvenin hikâyesini, Grace Hopper’ı ve “debug” kavramının gerçek kökenini keşfedin.
- Tarih
Tepkini Göster
- 6
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Yorumlar
Sende Yorumunu Ekle